Qadimiy Qorasuv shahrining katta darvozasi tush payti birdan “hapchi!” deb irg‘idi. Darvoza qimirlamadi, ammo uning tepasidagi mis halqa sakrab, ikki kaptarni cho‘chitdi. Nargiza bugun karvonsaroydagi Qo‘lyozmalar sayliga mehmonlarni vaqtida kiritishni juda istardi. Saylga olimlar va bolalar kelardi.
Ammo og‘ir qanot yarim ochiq turib qolgan, aravalar esa tashqarida navbat kutardi. Darvozabon Hamid aka soqolini silab, “Bu darvoza sovqotib qolgan shekilli”, dedi. Shu gapni eshitgan savdogarlar unga issiq choy olib kelishni taklif qilishdi.
Nargiza kulib yubordi, lekin shamol varaqlarni uchirishini ko‘rib, ish jiddiyligini angladi. U darvozaning yog‘ochiga qulog‘ini tutdi. “Hapchi” degani qanotdan emas, tepada g‘ijirlagan g‘altakdan kelayotgandi. Buni hech kim payqamagan edi.
Uning birinchi fikri g‘altak chanqab qolgan bo‘lsa kerak, degani bo‘ldi. Nargiza atirgul suvidan ozgina sepdi. Darvoza bir qarich siljidi-yu, keyin battar tiqilib qoldi: chang va atirgul suvi yopishqoq loyga aylangan edi. “Endi u atirli aksa uryapti!” dedi Hamid aka.
Ikkinchi urinishda Nargiza ikki bolaga arqonni tortishni so‘radi. G‘altak zo‘r berib aylanganday bo‘ldi, mis halqa yana sakradi, ammo darvoza joyidan jilmadi. Arqonning uchi eski bo‘lib, tolalari titray boshlagach, Nargiza darhol, “To‘xtang, uni uzib yubormaylik,” dedi.
U pastga egilib, quyosh nurida bir narsani ko‘rdi: g‘altak ostidan kulrang yumshoq tolalar chiqib turardi. Darvoza yonida jun ortilgan tuya aksirib, bo‘ynini qashirdi. Nargiza kulimsiradi. “Darvoza sovqotmagan ekan, tuyaning ro‘molini yutib qo‘yibdi!”
Hamid aka tepadagi tor joyga bolalarni chiqarmoqchi bo‘ldi, ammo Nargiza bosh chayqadi. “Men chiqmayman. Siz g‘altakni ushlab turing, biz esa uzun qamish bilan tolalarni bo‘shatamiz.” Kulolning shogirdi Kamol yumshoq cho‘tka va ilgakli qamish olib keldi.
Ular arqonni tortmadi; Hamid aka g‘altakni ehtiyotkorlik bilan teskari aylantirdi. Kamol cho‘tka bilan nam loyni artdi, Nargiza esa ilgak bilan junni mayda-mayda chiqardi. Ichidan tuyaning ko‘k tasmasi ham topildi. Tasma uzilmagan, faqat o‘q atrofiga o‘ralgan edi.
Tozalangan g‘altak yengil aylanishi bilan darvoza keng ochildi. Mehmonlar kirar ekan, Hamid aka choynakni yashirdi-da, “Darvozaga choy emas, cho‘tka kerak ekan,” dedi. Nargiza sayl eshigiga g‘altak rasmi chizilgan varaq ilib qo‘ydi: “Avval qarang, keyin torting.”