Muz maydonidagi issiqlik

Qorli Nurkent ilm markazining tomida birdan qizil chiroq yondi: urug‘lar issiqxonasi uchun issiqlik zaxirasi kamayib borardi. O‘n yoshli Maftuna kechki kuzatuv navbatchiligida edi va ertalabgacha noyob tog‘ rayhonlari sovib qolmasligini istardi. Rayhonlar bahorda shaharning changini yutadigan yashil devor uchun kerak edi. Uning yuragi tez urdi.

Markaz kunduz quyosh panellaridan elektr yig‘ar, shamol parraklari esa qorli kechalarda suvni aylantirib, katta issiqlik idishini qizdirardi. Ekran faqat hisoblarni ko‘rsatardi, shuning uchun Maftuna signalni muhandis Sigridga aytdi. Sigrid dedi: “Parraklar xavfsizlik uchun sekinlashgan.” Buni shamol datchigi buyurgan. Shamol kuchi meyoridan oshgandi.

Maftuna Sigrid ruxsati bilan g‘ildirakli Taro robotini tomdagi sariq xavfsizlik chizig‘igacha jo‘natdi. Taro issiqlik datchigi bilan parrak o‘qini ko‘rdi, biroq muzlagan shamol uning cho‘tkasini qotirdi. Robot qaytdi va xaritada faqat sovuq ko‘k dog‘larni qoldirdi, xolos. U past ovozda g‘ichirlardi. Datchiklar muz qatlamini aniq ko‘rsatmasdi.

“Uni yana yuborsak bo‘ladimi?” dedi hamkasbi Emil. Maftuna bosh chayqadi: “Taro sinib qolsa, foydasi tegmaydi.” Ular ichkaridan tomga qaragan ko‘zguli panellarni burib ko‘rdilar. Lekin qutb oqshomida quyosh chiqmagani uchun panellar hech narsani isitmasdi. Bu ikkinchi urinish ham behuda ketdi. Maftuna vaqt ham kamayishini sezdi.

Maftuna xaritani kattalashtirganda tom chetidagi bitta joy sariq rangda ekanini ko‘rdi. U yerda qor boshqa joydagidan tezroq erigan, pastdagi muz maydonidan esa bolalarning kulgisi kelardi. “Nega aynan shu burchak iliq?” deb so‘radi u. U javob kutib turdi. Bu manzara unga yangi fikr berdi.

Sigrid ventilyatsiya quvurini ko‘rsatdi. Muz maydoni ichidagi havoni yangilashdan oldin, uning issig‘i odatda yozda issiqxonaga berilardi. Qishda esa muzlab qolgan klapan yopiq turardi. Maftuna dedi: “Parrak kutmasdan, yo‘qolayotgan issiqlikni ushlaylik.” Bu issiqlik avval ham isrof bo‘layotgan ekan. Uning ko‘zlari chaqnab ketdi.

Bu ishni yolg‘iz bajarib bo‘lmasdi. Emil Taro bilan klapan atrofidagi muz qalinligini o‘lchadi, muz maydoni nazoratchisi havo oqimini pasaytirdi, Sigrid esa xavfsiz qo‘lqoplarda klapanni asta aylantirdi. Maftuna barcha ko‘rsatkichlarni daftariga yozib, hech kim sovuq tomga chiqmasligini eslatdi. Hamma o‘z vazifasini sabr bilan bajardi.

Avval quvurdan havo juda tez o‘tib, issiqlik idishini qizdirmadi. Maftuna Taroning xaritasidagi sariq dog‘ni esladi va oqimni kichik aylana orqali yuborishni taklif qildi. Sigrid sinab ko‘rdi. Havo sekinlashdi, issiqlik almashgich esa asta-sekin iliqlasha boshladi. Idishdagi suv ham kulrangdan iliq pushtiga o‘tdi. Ammo hali zaxira yetarli emas edi.

Yarim soatdan keyin urug‘lar xonasidagi termometr yashil rangga qaytdi. Parraklar ham muz erigach, ertalab yana aylanishi mumkin edi. Emil kuldi: “Bugun robot hammamizni qutqardi.” Maftuna jilmaydi: “U ko‘rsatdi, ammo yechimni birga tanladik va uni ehtiyot bilan amalga oshirdik.” Rayhonlarning barglari bukilmay, tik turardi.