Qarag‘ayzor ustida quyosh charaqlagan kuni yosh olmaxon Narin yerga sochilgan urug‘larni topolmadi. Kecha ular mo‘l edi, bugun esa barcha qubbalar mahkam yopilib qolgan, xuddi ichiga mitti eshiklar berkitilgandek ko‘rinardi. Narin tushgacha kasal qanotli do‘sti Chittak uchun yigirma dona qarag‘ay urug‘i yig‘ishni va‘da qilgan edi.
Narin birinchi qubbani tishlari bilan aylantirib ko‘rdi. U qattiq edi; kuch bilan tortganida faqat bitta tangachasi sinib, urug‘ ham chiqmadi. “Shoshqaloqligim bilan urug‘larni ham nobud qilaman”, dedi u xijolat bo‘lib. Qolgan qubbalar ham nam maysada bir-biriga yopishib yotardi. Uning va‘dasi esa vaqt kutmasdi.
Keyin u qubbalarni soy bo‘yidagi nam qumga ko‘mib, suv po‘stini yumshatadi deb o‘yladi. Ammo bir ozdan so‘ng ular yanada zich yopildi. Yonidan o‘tgan qizilishton kulmadi, faqat: “Quruq shoxdagi qubbalarga ham qarab ko‘r”, dedi u muloyimlik bilan. Narin aytilgan so‘zlarni eslab qoldi.
Narin yuqoriga qaradi. Daraxtning quyosh tushgan tomonidagi eski qubbalar keng ochilgan, nam tumanga tegib turgan pastdagilari esa yopiq edi. U kechagi mayin yomg‘irni esladi va qizilishtonning gapidagi farqni nihoyat payqadi. Namlik ularni berkitayotganga o‘xshardi. Ammo nega? U buning sababini sinab bilmoqchi bo‘ldi.
U yerda tajriba qilishga qaror berdi. Bir yopiq qubbani quyoshda qizigan yassi toshga, ikkinchisini esa salqin mox ustiga qo‘ydi. “Ikkalasiga ham tegmaymiz, faqat kutamiz”, dedi Narin, Chittak esa yaqin novdadan sinchiklab kuzatdi. Uning qanoti og‘riganidan ucha olmas edi. Ikki qubba bir xil kattalikda edi.
Biroz vaqt o‘tib, toshdagi qubbaning tangachalari sekin ajrala boshladi. Moxdagisi esa o‘sha-o‘sha berkitilganicha qoldi. Narin ichidagi havo namlikni yo‘qotsa, tangachalar qayrilishini tushundi. U kuch emas, quruqlik kerakligini bilib oldi. Bu nihoyat uning kutilgan javobi edi. Bu oddiy kuzatuv katta yordam berdi.
“Chittak, ochilgan urug‘larni yeyishing mumkin, lekin hammasini olmaslik kerak”, dedi Narin. U bir nechta qubbani issiq, quruq toshlar ustiga ehtiyotkorlik bilan terdi. Yana ayrimlarini esa daraxt tagida qoldirdi, chunki kelasi bahorda yangi nihollar chiqishi mumkin edi. Chittak bunga rozi bo‘lib jilmaydi.
Quruq shamol esgan sayin qubbalar bittalab ochildi va yaltiragan urug‘lar toshga tushdi. Yigirma dona yig‘ilgach, Chittak to‘ydi, Narin qizilishtonga ham bir nechtasini ulashdi. “Sen menga tayyor javob bermading, qarashni o‘rgatding”, dedi u minnatdorlik bilan. Ular urug‘larni bo‘lishib yedilar, xursand bo‘lib. Qizilishton mamnun bosh irg‘adi.
Kechga borib qarag‘ayzor yana odatdagi rangiga kirdi, ammo Narin uchun u boshqacha ko‘rinar edi. Nam kunlarda yopilgan qubbalar urug‘ini asrardi, quruq paytda esa uni tarqatardi. Narin ertasi kuni kuzatuv daftariga bu kashfiyotni chizib qo‘ydi va eslab qoldi. Har chizma yoniga sana ham yozildi.