Kunduzning eng issiq paytida Qizg‘ish Qoya birdan qaynab ketgandek tuyuldi. Yosh qaldirg‘och Mavj uyadagi ikki ukasining tumshuqlarini katta ochib, hansirayotganini ko‘rdi. Ularning uyasi qoya devoridagi chuqur kovakda edi, ammo ichkariga havo kirmayotgandi. Tashqarida ham o‘tlar qimirlamasdi. Qizigan toshlar issiqlik taratardi.
Mavjning onasi uzoqqa ozuqa izlab ketgan, kechgacha qaytmasligi aniq edi. Mavj ukalarini salqinlatishni o‘ziga vazifa qildi. “Sizlar tinch yotinglar, men qoya nima uchun dim bo‘lib qolganini bilaman”, dedi u. Ammo kovakning og‘zi juda tor, ichki devori esa qizib turgan edi. U yer dim edi.
Avval u buloqdan tumshug‘ida mayda tomchilar tashidi va uya chetiga nam mox qo‘ydi. Mox tezda qorayib, uyadagi yumshoq patlarga yopishdi. Kichik ukasi hapqirib: “Bu sovutmadi, patim nam bo‘lib qoldi”, dedi. Mavj moxni darrov tashqariga olib chiqdi va patlarni tumshug‘i bilan tozaladi. Uya yanada dimlashdi.
Keyin Mavj qanotlarini qattiq-qattiq qoqib, kovakka havo haydadi. Ammo uning qanoti ko‘targan issiq havo yana ukalarining ustiga qaytdi. U charchab, qoya tokchasiga qo‘ndi. “Nega bu yerda havo aylanmayapti?” deb o‘yladi Mavj. Uning ko‘zlari qoyalarga tikildi. Ammo javob darrov kelmadi.
Shunda u yonbag‘irdagi bo‘sh eski kovaklarni kuzatdi. Bir kovakning pastki teshigidan kirgan oq momiq yuqoridagi yoriqdan uchib chiqardi. Ikki teshikli kovak ichida salqinroq edi. Qoya ichidagi issiq havo yuqoriga ko‘tarilib chiqsa, pastdan yangi havo kirishini Mavj sezdi. U buni diqqat bilan solishtirdi.
U o‘z uyasini tekshirganda, orqa devordagi ingichka yoriq loy bilan berkilganini ko‘rdi. Kechagi mayda yomg‘ir loyni oqizib kelgan ekan. Mavj uni tumshug‘i bilan ura boshladi, lekin quruq loy qattiq edi. “Devorga zarar yetkazma”, dedi tog‘ echkisi Bolta pastdan. U xavotir bilan qarab turardi. Ularning uyasi yiqilib qolishi mumkin edi.
Mavj to‘xtadi. U devorni teshib yuborish o‘rniga, yoriq chetidagi qum donalarini bittalab chiqarishga qaror qildi. Bolta tuyog‘i bilan tokchaga mayin urib, loyni bo‘shatdi. Mavj donalarni olib tashladi. Nihoyat yoriqdan issiq havo chiqdi va pastki og‘izdan shabada sezildi. Ikkalasi ham shoshilmadi.
Bir zumdan keyin pastdagi uya og‘zidan salqin shabada kirdi. U patlarni asta tebratdi, yuqoridagi yoriq esa iliq havoni chiqarib turdi. Ukalari tumshuqlarini yumib, tinchlandi. “Qanoting emas, ikki teshik bizni sovutdi!” dedi kattaroq ukasi quvonib. Mavj ham yengil tortdi. Ichkarida yana nafas olish osonlashdi.
Onasi qaytgach, Mavj qoya kovaklarining ichini ko‘rsatdi. Ular boshqa qaldirg‘ochlarga ham loy bosgan yoriqlarni ehtiyotkor tekshirishni aytishdi. O‘sha kundan issiq tushlarda hech kim uyani ho‘llamadi yoki devorni kuch bilan buzmaydi; havo qayerdan kirib, qayerdan chiqishini avval kuzatardi. Shu tariqa bu odat qoya bolalarini asradi.