Palov vaqtini buzgan halqa

Qadimiy Qorasuv shahrining Misgarlar maydonida tush payti ikki marta kelib qoldi: avval kulgili tarzda, keyin esa hech kelmay qo‘ydi. Odamlar minora yonidagi quyosh soatiga qarab oshpazning palovini erta maqtashardi, savdogarlar esa hali nonushtani tugatmagan edi. Hatto bir mushuk ham bozor soyasida esnab yotardi.

To‘qqiz yoshli Nigor bugun shahar maktablari uchun o‘tkaziladigan qadimiy buyumlar sayrida kichik yo‘lboshlovchi bo‘lishi kerak edi. U mehmonlarga quyosh soati tushni qanday ko‘rsatishini tushuntirmoqchi edi, ammo noto‘g‘ri vaqt butun sayrni chalg‘itardi. «Men uni odamlar kelguncha tuzataman», dedi u ishonch bilan. U kecha kitobdagi rasmlarni yodlab chiqqan edi.

Maydon o‘rtasidagi doirada bronza tayoq, atrofida esa ko‘k koshinli soatlar bor edi. Tayoqning soyasi o‘n birga cho‘zilgan, lekin minoradagi qo‘ng‘iroq o‘n ikki marta jaranglagan edi. Nonvoy Jo‘ra aka kulib, «Quyosh ham bugun palov hidiga shoshyapti», dedi. Ustiga bir kabutar ham jiddiy qarab turardi.

Nigor avval koshinlarni ro‘molchasi bilan artdi. U chang soat chiziqlarini yashirgandir, deb o‘yladi. Ammo tozalangan doira ham xuddi avvalgidek adashdi. Keyin u tayoqni sekin to‘g‘rilamoqchi bo‘ldi, biroq qo‘riqchi Salim bobo qo‘lini ko‘tarib, «Uni qimirlatma, qizim», dedi. Salim bobo uni qadimiy asbob deb asrardi.

Salim bobo ertalab koshin ta‘mirlovchilari doiraning chetidagi singan bo‘laklarni almashtirganini aytdi. Nigor esa yangi koshinlar juda yaltiroq ekanini, eski ko‘k chiziq bilan ularning orasida ingichka qizil chiziq qolganini ko‘rdi. Qizil chiziq go‘yo tayoqdan qochayotgandek egri edi. Bu Nigorning qiziqishini yanada oshirdi.

U devordagi yozuvni o‘qidi: «Tushda soya qizil chiziqqa tushadi». «Demak, tayoq emas, doira aylangan!» dedi Nigor. Salim bobo hayron bo‘ldi. Nigor tushlikdan oldin bir necha marta soya uchini bo‘r bilan belgilashni taklif qildi; chiziqlar asta-sekin qizil izga yaqinlashardi. Bunday sinov unga rost javob berardi.

Nigor koshinlardagi raqamlar orasini sanadi. Qizil tush chizig‘i o‘n ikkining o‘rtasida emas, undan bir koshin narida edi. Ta‘mirlovchilar bezaklar bir-biriga mos tushsin deb doiraning tashqi halqasini burib qo‘yishgan, ichki bronza tayoq esa joyida qolgan edi. Shuning uchun soatlar quyoshga qarshi surilib ketgandi.

U tayoqni siljitish o‘rniga Salim bobodan ustalarni chaqirishni so‘radi. Ustalar halqani ehtiyot bilan qizil chiziq yana o‘n ikki tomoniga qaraguncha burashdi. Shu payt soya uning ustiga kelib to‘xtadi. «Palov ham nihoyat vaqtida pishdi!» deb Jo‘ra aka qarsak chaldi. Hech kim qadimiy buyumga zarar yetkazmadi.

Mehmon bolalar kelganda Nigor ularga quyosh soati faqat tayoqdan iborat emasligini, chiziqlari ham aniq turishi kerakligini ko‘rsatdi. Bir bola, «Unda quyosh adashmagan ekan-da?» dedi. Nigor kuldi: «Yo‘q, biz uning daftarini aylantirib qo‘yibmiz». Maydon yana kulgiga to‘ldi. Hamma koshinlarga endi boshqacha sinchiklab qaradi.