Ustaxonaning uzun stolida yotgan xarita shamol tegishi bilan o‘zidan-o‘zi bukilib, kichkina qayiqchaga aylandi. O‘n yoshli Otabek qayiqchaning ichidan sariq chipta topdi: “Kengko‘l bekatidagi sayyor ko‘rgazmaga tushgacha yetkazing!” U hayratdan xaritaga yana qaradi. Unda boshqa hech qanday manzil yozilmagan edi.
Usta Dilnoza yog‘ochdan yasalgan qutini ko‘rsatdi. Unda bolalar barmoqlari bilan o‘qiy oladigan bo‘rtma daryo xaritalari bor edi. “Aravakashning g‘ildiragi sinib qoldi, Otabek. Qutini qo‘l aravasida sen olib bora olasanmi?” Otabek mamnun bosh irg‘adi, chunki ko‘rgazmaga vaqtida ulgurishni juda istardi. Uning ichida olis joylarni ko‘rishga qiziqish uyg‘ondi.
Xarita ko‘k chiziqlar, mayda nuqtalar va uchta g‘adir-budir tasma bilan to‘lgan edi. Pastida esa faqat qayiqcha rasmi bor edi. “Ko‘k chiziq anhor bo‘lsa kerak”, dedi Otabek. Usta Dilnoza, “Avval hamma narsani ko‘z bilan emas, qo‘l bilan ham tekshir”, deb eslatdi.
Otabek shunga qaramay ko‘k chiziq bo‘ylab jo‘nadi. Aravani eski anhor yoqasigacha tortib bordi, ammo u yerda bekat emas, suvchilar uchun yopiq ta‘mirlash maydoni chiqdi. Darvoza yonidagi nazoratchi kulimsirab: “Bu tomonga faqat ustalar kiradi”, dedi. Otabek vaqtini yo‘qotganini sezdi. Qaytishida arava g‘ildiraklari loyga ham botdi.
U qaytib, xaritadagi nuqtalarni tosh terilgan ko‘cha deb o‘yladi va ularni sanab chapga burildi. Bu safar qamishzor yonidagi qayiq bandargohiga yetdi. Bandargohchi bosh chayqadi: “Kengko‘l nomli bekat bizda yo‘q.” Quti og‘ir emasdi, lekin Otabekning ko‘ngli og‘irlashdi. Tushga oz vaqt qolgani uni tashvishlantirdi.
U aravani chinor tagiga qo‘yib, xaritani ikki kafti orasiga oldi. Ko‘k chiziq tekis, nuqtalar esa bo‘rtma ekanini sezdi. G‘adir-budir tasmalar bir-biridan qalinligi bilan farq qilardi. Shunda u qutidagi xaritalar ham ko‘rishi qiyin bolalar uchun tayyorlanganini esladi. Demak, bu xarita boshqacha o‘qilardi.
Chekkadagi mayda yozuvni barmog‘i bilan izlab, Otabek uch tasma ostida yo‘nalishlar yashiringanini topdi: ingichkasi piyodalar yo‘lagi, qalinrog‘i tosh ko‘cha, eng dag‘ali esa yog‘och ko‘prik edi. Qayiqcha rasmi suvni emas, ko‘prik ostidagi suzuvchi sinfxonani bildirardi. “Men ko‘rgazmaning manzilini noto‘g‘ri tushunibman”, dedi u.
U mustaqil ravishda tosh ko‘cha bilan borib, yog‘och ko‘prikdan o‘tdi. Ko‘prik tagida rangli derazali, suv ustida mahkam bog‘langan katta qayiq turardi. Uning peshtoqida “Kengko‘l bekati” deb yozilgandi. Usta Dilnoza bolalarni kutib turgan ekan. “Bo‘rtmalar seni bu yerga olib keldi”, dedi u quvonib.
Qutidagi xaritalarni bolalar stolga joylashgach, Otabek ularga daryoning burilishlarini barmoqlari bilan topishni ko‘rsatdi. Bir qizcha kulib, “Xarita ham ushlab o‘qilar ekan!” dedi. Otabek esa keyingi safar chiziqning rangiga shoshmasdan, u nimani anglatishini avval sinab ko‘rishga ahd qildi. Shunda uning ko‘nglida yangi safarlarga tayyorgarlik ishonchi ham paydo bo‘ldi.