Kengkosadagi tuman guli

Qizg‘ish Qumlar sayyorasidagi Qorachin tog‘i peshinda birdan yaltirab, yonbag‘riga oltin yelim yoydi. Shu payt Nuri qo‘lidagi ko‘k bulut donasi titrab qoldi. Agar dona Kengkosadagi uyaga vaqtida tushmasa, bu yil vodiyga salqin tuman kelmasdi.

Kuzatuv maydonchasida Saida opa shoshilmay tushuntirdi: “Bulut donasi faqat quyosh qiya turganda ochiladi.” Nuri donani olib borishga rozi bo‘ldi. Uning yonida dumini parrakdek tutadigan kichik tog‘ tulkisi Parcha ham yugurib borardi. Uya oltin yelim qoplagan keng qiyalikning narigi tomonida edi.

Yelim oddiy yelim emasdi. U qoramtir narsaga tegsa, uni mahkam ushlab qolar, ammo oqarib turgan toshlarga yaqinlashmasdi. Nuri bu gapni eshitgan bo‘lsa ham, qiyalikdagi yaltirash ko‘zini qamashtirgani uchun xavfning qanchalik kattaligini tasavvur qilolmadi.

Avval Nuri uzun qamish bilan donani narigi tomonga yumalatmoqchi bo‘ldi. U qamishni sekin itardi, Parcha esa yonidan qarab turardi. Ammo qamishning qoramtir soyasi yelimni cho‘zib yubordi. Qamish yopishib qoldi, dona esa Nuri tomoniga qaytib keldi.

“Suv sepsak, balki yelim sovir,” dedi Nuri ikkinchi bor urinib. U idishidagi bir qultum suvni qiyalikka tomizdi. Suv darrov bug‘lanib, yelim yuzasida mayda pufaklar chiqardi. Pufaklar yorilgach, yelim yanada qalinlashdi. Parcha panjasini tortib oldi.

“Endi nima qilamiz?” deb Nuri xafa bo‘ldi. Saida opa uzoqdan, “Shoshma, tog‘ning o‘zi ko‘p narsani ko‘rsatadi,” dedi. Nuri atrofga qaradi. Shu onda oq ko‘krakli mayda qushlar qiyalikdan bemalol o‘tib, Kengkosaga somon tashiyotganini ko‘rdi.

Qushlarning oyoqlari ostida oppoq kukun jilvalanardi. Ular qiya yonidagi oqarib yotgan mayda toshlarni cho‘qib, patlariga ishqalashar ekan. Nuri bir toshni olib ko‘rdi: u quyosh nurini mayda nuqtalarga sochardi. Oqartoshlar yelimni qoraytiradigan issiq nurni qaytarayotgan edi.

“Parcha, qushlarning uyasiga tegmaymiz,” dedi Nuri qat‘iy. “Faqat etakda to‘kilib yotgan oqtosh bo‘laklarini yig‘amiz.” Parcha quvonib dumini silkidi. Nuri qamishning bo‘sh qismini uzib, uni kichkina kurakchaga aylantirdi va oqtoshlarni mayin kukun qildi.

U donaning tagiga oqtosh kukunidan yupqa halqa qo‘ydi. So‘ng qiyalik ustiga bir-biridan ajralgan dumaloq oqtoshchalar terdi. Parcha dumini yelpib, ortiqcha kukunni chetga uchirdi. Nuri donani oq doiradan oq doiraga ehtiyotkor surdi. Yelim unga biror marta ham yopishmadi.

Kengkosaga yetgach, ko‘k dona ochilib, ichidan kumush tuman gulchasi uchdi. U vodiy uzra yoyila boshladi. Saida opa Nuriga kulib qaradi. Nuri esa avval qushlarga minnatdorlik bildirdi: ularning kichkina, zarar qilmaydigan ishidan o‘rgangan fikri butun vodiyga salqinlik olib kelgandi.