“Nega kometa aynan bugun keladi?” deb o‘yladi to‘qqiz yoshli Lobar, qo‘lidagi atlas varag‘ini mahkam ushlab, shu tun. Qizil Qumdagi Kelajak Muzeyi tomida qadim karvon minorasidek baland kuzatuv gumbazi turardi. O‘sha oqshom u kometa dumidagi gaz ranglarini o‘lchab, butun dunyo bolalari uchun tayyorlanayotgan atlasga yuborishi kerak edi.
Oq ko‘ylakli kurator Samira ekranga qaradi: spektr o‘lchagichining harorati oltmish ikki darajaga chiqibdi. “Datchik qizisa, ranglar aralashib ketadi”, dedi u. “Suv sovitgichidagi zahira esa sahrodagi mehmonlar uchun favqulodda holatga saqlanadi.” Bu kometa yuz yilda bir ko‘rinardi, uni kutib vaqt esa kam edi.
Avval Lobar datchik ustiga yaltiroq sayohat yopinchigini tashladi. Harorat bir oz tushdi, ammo o‘lchagich kometa nurini ham ko‘rmadi. “Men uni sovitaman deb, uning ko‘zini bog‘lab qo‘yibman”, dedi qiz va yopinchni ehtiyot bilan oldi. Keyin chuqur nafas olib, yangi reja izladi.
Keyin u gumbazning yon eshiklarini keng ochdi. Issiq havo chiqadigandek tuyuldi, lekin mayda qum zarrachalari filtr ogohlantirgichini yoqdi. Samira eshiklarni yopar ekan, “Asbobni asrash ham natija olishning bir qismi”, dedi. Lobar hafsalasi pir bo‘lsa-da, taslim bo‘lmadi, u yana o‘yladi.
Pastdagi zalda u sayohatchilar bo‘limidagi olti sopol laganni ko‘rdi. Ularning tagi qora, ichi oq edi. Yonidagi yozuvda: “Ochiq osmon tomon qaratilgan lagan tun issiqligini uzoqqa tarqatadi”, deyilgan. Lobar shift lampalari laganlarning ustiga qizib turganini payqadi va bu usul haqida o‘ylab qoldi.
U o‘zicha qaror qildi: suv zahirasiga tegmasdan, ishlaydigan nusxa laganlarni sinash mumkin. “Samira opa, bularni sovitgich quvuriga yaqin qo‘ysak bo‘ladimi?” deb so‘radi u. Kurator jilmaydi: “Faqat buyum emas, uning nima uchun yaratilganini ham o‘qibsan. Keling, birga tekshiramiz.” Ular kichik tajriba uchun qo‘llanmani ham ochishdi.
Ular laganlarni quvur atrofidagi metall tokchaga mahkamlashdi. Dastlab hech narsa o‘zgarmadi. Shunda Lobar qora taglar lampalarga emas, tiniq osmonga qarashi kerakligini esladi. U lampalarni o‘chirib, laganlarni gumbaz chetidagi ochiq qismga burdi. Bu safar ular asta-sekin, sezilarli sovuqlasha boshladi va quvur namligi kamaydi.
Yetti daqiqa qolganida datchik kerakli haroratga tushdi. Ekranda kometa dumining mayin ko‘k va oltin chiziqlari paydo bo‘ldi. “Mana, gazlar iz qoldiryapti!” dedi Samira. Lobar yozuvni tekshirdi, vaqtini belgiladi va atlasga faqat aniq o‘lchovlarni yubordi. U natijalarni daftariga ham ikki marta solishtirib yozdi.
Mehmon bolalar ertasi kuni laganlar yoniga yig‘ilishdi. Lobar ularga kometa suratidan ko‘ra, nega suvni ishlatmaganini gapirib berdi. Samira uning daftariga: “Bilim qiziqishni yoqadi, mas‘uliyat uni uzoqqa eltadi”, deb yozdi. Gumbaz ustida kometaning xira izi uzoq osmon bo‘ylab mehribon chiziqdek cho‘zilib turardi.