Kechki sayr paytida Murodning qo‘liga buklangan xarita uchib kelib tushdi. Xaritaning chetida nam yaproq izi, o‘rtasida esa ko‘k tomchi rasmi bor edi. Shu onda eski favvora ichidan mitti yashil qurbaqa sakrab chiqdi-da, quruq tosh ustida bezovta aylanib qoldi. Uning qornidagi oq nuqta xuddi xaritadagi tomchaga o‘xshardi.

“Bu Chashmali bog‘ning xaritasi”, dedi bog‘bon Farhod aka. “Qurbaqani ko‘k tomchi tushirilgan hovuzga yetkazsak, u yerda nam mox bor. Kecha shamoli esgach, bog‘dagi yog‘och darvozalar yopiladi.” Murod kaftidagi jonivorni ehtiyotlab ushlab, manzilni topishga va‘da berdi. Bu bog‘ esa pastdagi soy bo‘yida edi.

Avval u xaritadagi qalin chiziqni tanladi. U chiziq teraklar orasidagi tosh yo‘lkaga olib bordi, ammo yo‘l oxirida zangrang darvoza turardi. Darvozaning tirqishidan qurigan ariq ko‘rinar, uning narisida hovuz ham yo‘q edi. Ziyoda xavotirlanib, “Balki qaytaylik?” dedi. Shamol esa darvoza zanjirini asta qimirlatardi.

Murod ikkinchi marta suv izlab, yerda yaltiroq ko‘ringan mayda toshchalar tomonga burildi. Ular uni atirgulzor ortidagi sayoz chuqurga yetakladi. Chuqurdagi suv yomg‘irdan qolgan ekan; qurbaqa unga yaqinlashmadi. “Bu suv tirik emasga o‘xshaydi”, dedi Murod, xafa bo‘lib. Uning ustida chivinlar ham aylanmasdi.

Ular dam olish uchun o‘rindiqqa o‘tirdilar. Murod xaritani oy nuriga tutganda, ko‘k tomchilar emas, mayda yaproqchalar chizilganini ko‘rdi. Har yaproq yonida boshqa-boshqa gul rasmi bor edi: rayhon, oq chechak, binafsha lola. Havo esa ayni rayhon hidiga to‘la edi. Demak, rasmlar yo‘nalish bo‘lishi mumkin edi.

“Chiziq bizga qaysi gul yonidan o‘tishni aytyapti”, dedi u. Ziyoda xaritadagi birinchi yaproqni ko‘rsatdi. Murod suv izidan voz kechib, hidi kuchli rayhonlar orasidan yurishga o‘zi qaror qildi. Qurbaqani silkitmaslik uchun u sekin qadam tashladi. Ular shovqin qilmay, hidni ajratib borishdi.

Rayhondan keyin ular oq chechaklar ochilgan aylana maydonga, undan so‘ng binafsha lolalar yoniga chiqishdi. Lolalar ortida egilgan toklar devordek ko‘rinar edi. Murod xaritadagi oxirgi yaproqni esladi va toklar orasidagi keng tirqishni ko‘rdi. Uning orqasida kichkina, moxli hovuz yashiringan ekan. Suvdan salqin hid kelardi.

Hovuz chetida mayda qurbaqalar suv yuziga doira-doira iz solardi. Murod kaftini moxga yaqin tutdi. Mitti mehmon bir zum qimirlamay turdi, keyin nam yerga sakradi va suvga sho‘ng‘idi. Qurbaqa boshqa bolalari tomon suzdi. Farhod aka yetib kelib, “Siz xaritani ko‘z bilan emas, bog‘ning nafasi bilan o‘qibsiz”, dedi.

Qaytishda Murod xaritani yana buklamadi; uni bog‘bonning kulbasidagi yog‘och taxtaga ilib qo‘ydi. Pastiga rayhon yaprog‘ini qo‘ydi, shunda keyingi sayyohlar ham chiziqlar buyruq emasligini eslar edi. Ziyoda kuldi: “Ba‘zan manzilni topish uchun avval atrofning tilini tinglash kerak ekan.” Osmonda yulduzlar ham hovuzdagi halqalardek miltillardi.