Marina orolidagi maktab tomidan yig‘ilgan suv bir kechada yarim sisternadan yo‘qoldi. Ertaga sinf dengiz bo‘yidagi ko‘chatlarga tomchilatib sug‘orish maketini ko‘rsatishi kerak edi, lekin Nilaning o‘lchov chizig‘i quruq chiziq ostiga tushib qolgan edi. “Buni kim ichib qo‘ydi?” deb u hayron bo‘ldi.
Nila sinfdoshlari bilan qopqoqni ochdi. Suv sathi ostidagi raqamli o‘lchagich faqat pasayishni ko‘rsatardi, nasos esa o‘chiq edi. Ustoz Dilorom opa: “Avval suvni qaytarish emas, ketayotgan joyini bilamiz”, dedi va bolalarga daftar hamda o‘lchov stakanlarini ulashdi.
Aziz namlangan devor yonidagi kichik jo‘mrakni ko‘rsatdi. “Quvurni berkitaylik!” dedi u. Nila mato va yumshoq loy bilan jo‘mrak atrofini o‘radi. Ammo o‘n daqiqadan keyin sisterna yana ikki chiziqqa kamaydi, loy esa mutlaqo quruq qoldi.
Keyin ular oshxona kranidan chelaklab suv tashishga urinishdi. Ikki chelakdan so‘ng oshpaz suvni sabzavot yuvish uchun kutayotganini aytdi. Nila to‘xtadi: “Idish tashish bilan maketga ham, oshxonaga ham suv yetmaydi”, dedi. Bu urinish suvni tejamas, faqat boshqa joydan olardi.
U tarqatilgan eski orol xaritasini stolga yoydi. Xaritaning chetida uchta ko‘k nuqta, sisterna yonida esa to‘lqinli chiziq bor edi. Nila suv sathini har o‘n daqiqada yozdi: kamayish bir xil edi. Deraza ortidagi yalpiz ekilgan qiya maydon esa yomg‘ir yog‘magan bo‘lsa ham nam va yashil ko‘rinardi.
“Xaritadagi ko‘k nuqtalar nimani anglatadi?” deb so‘radi Nila. U xaritani maktab rejasiga ustma-ust qo‘ydi va nuqtalar tom quvuri, eski ombor devori hamda yalpiz maydoni bilan bir qatorda ekanini ko‘rdi. Shunda u mustaqil qaror qildi: suvning izini maydongacha tekshiradi.
Maydon chetidagi temir panjara ostidan ingichka oqim chiqardi. Navbatchi Kamol aka panjarani xavfsiz ochib berdi. Ichkarida zaytun yaprog‘i suzuvchi klapanga qadalib qolgan ekan. Kamol aka: “Bu eski favqulodda sug‘orish tarmog‘i”, dedi. Klapan qadalganidan suv tinmay ekinlarga oqayotgan edi.
Nila klapanni butunlay yopishni istamadi, chunki yalpizlar ham suvga muhtoj edi. “Uni yopmang, teng taqsimlaymiz”, dedi u. Kamol aka yaproqni oldi, Nila esa xaritadagi uch nuqtaga qarab klapanni yarim holatga keltirishni so‘radi. So‘ng bolalar o‘lchov chizig‘ini yana tekshirishdi.
Bir soatdan keyin sisternadagi suv barqarorlashdi, yalpiz maydoni esa namligini saqladi. Ertasi kechqurun maket yoniga Nilaning xaritasi ham ilindi: ko‘k chiziqlar suvning bo‘lishilishini ko‘rsatardi. Mehmonlar ko‘chatlarni tomosha qilar ekan, bolalar har bir tomchi qayerga borishini bilib ishlatish mumkinligini ko‘rdilar.