Kunduz kuni tadqiqot kemasidagi olti kichik qisqichbaqadan biri birdan yo‘qoldi. Dilorom shisha idish tubida beshta mayda qisqichni ko‘rib hayron qoldi: qopqoq yopiq bo‘lsa, Sadaf qayerga ketgan edi? Kema esa qirg‘oqdagi bolalar markaziga yaqinlashib borar, vaqt juda oz edi.
Dilorom kapitan Oybegimga ertangi kuzatuv darsi uchun qisqichbaqalarni sog‘-salomat yetkazishga va‘da bergan edi. Ular keyin toshli qo‘ltiqdagi himoyalangan hovuzga qo‘yib yuborilardi. “Avval Sadafni topamiz,” dedi kapitan. “Hech narsani shoshirib ochmang, har joyni ketma-ket ko‘ring,” deb tayinladi u.
Idish yonida uch dalil bor edi: metall stolga yopishgan yashil suvo‘t parchasi, nam ikkita mayda iz va qopqoq chetidagi oq tuz donalari. Dilorom daftariga hammasini chizdi, ularni bir-biriga bog‘lashga urindi. Qopqoqning ilgagi sinmagan, faqat yarim barmoqcha qiyshiq turardi.
Matros Karim deraza ortida aylangan chag‘alayni ko‘rsatdi. “Balki u qopqoqni tumshug‘i bilan ochgandir?” dedi u. Dilorom ham deraza tokchasidan izladi, keyin tashqariga xavfsiz kuzatuv durbinini qaratdi. Ammo deraza yopiq, chag‘alay esa kemaning boshqa tomonidagi quruq arqon ustida o‘tirardi.
Ular stol ostiga fonar tutib, jihoz qutilarini ehtiyotlab surishdi. Sadaf topilmadi. Karim qopqoqni mahkam bosib ko‘rdi, lekin bu ham savolga javob bermadi. Buning ustiga, pol mutlaqo quruq edi. “Izlar faqat bir tomonga qarabdi,” dedi Dilorom, “demak, u stol tagiga tushmagan.”
Shunda Dilorom nam izlar kemaning chayqalishiga qarab emas, idishdan uzoqlashib, yonidagi dengiz suvi nasosiga tomon ketganini payqadi. Nasosning shaffof nayida yashil suvo‘t yopishib turardi. Eng ajablanarlisi, nay og‘zidagi himoya panjarasi joyidan chiqib qolgan edi. Bu avvalgi taxminni butunlay o‘zgartirdi.
Qiz darrov mustaqil qarorini aytdi: “Nasosni to‘xtatib, nayni hozircha ochmaymiz; avval panjarani qayta qo‘yamiz.” Kapitan unga rozi bo‘ldi va nasosni xavfsiz o‘chirdi. So‘ng Dilorom kichik to‘rni nayning ikkinchi uchidagi bo‘sh chelakka tutdi. U jonivorga zarar yetmasligini xohlardi.
Suv chelakka asta oqib tushgach, uning orasidan Sadaf ham chiqdi. U qopqoqning qiyshiq ilgagidan siqilib o‘tgan, suvo‘tli nam iz qoldirib nasos nayiga kirgan ekan. Naydagi sekin oqim uni chelakkacha olib kelgan edi. Chag‘alay aybdor emasdi; kemaning tebranishi ilgakni bo‘shatgan ekan.
Dilorom panjarani ikki vint bilan qotirishni so‘radi va idish qopqog‘iga kichik tekshiruv chizig‘i qo‘ydi. Bolalar markaziga yetgach, olti qisqich ham sog‘ bo‘ldi. Kapitan kulib dedi: “Sen gumonni emas, dalillarni boshqarding.” Dilorom daftariga yangi qoida yozdi: “Har izning qayerga qaraganini ham tekshir.”