Qadimiy Sarmozor shahridagi karvonsaroy hovlisida mis xo‘roz birdan “qaq-qaq-qaq!” deb qichqirdi. Eng kulgilisi, uning tumshug‘idan vaqt donachasi tushish o‘rniga mayda loviyalar savdogar Hasanning sallasiga sachradi. Hovlidagi sayyohlar hayratdan bir-biriga qarashdi. Odamlar kulib yubordi, Nigor esa yuzini kaftlari bilan uyalib berkitdi.
Bugun kunduz kuni shahar bolalari uchun Qadimgi kashfiyotlar sayli boshlanishi kerak edi. Nigor qo‘riqchi Murod akaga suv soatini ko‘rsatib, uning qanday ishlashini tushuntirishga va‘da bergan. U ertalabdan rasmlarni yodlab olgan edi. Buning uchun xo‘roz har soatda bitta yog‘och donani kosaga tashlashi shart edi.
Nigor xo‘rozning bo‘ynini artdi. “Balki u loviyani non deb o‘ylagandir?” dedi u. Murod aka kuldi: “Mis xo‘roz ovqat yemaydi, qizim.” Nigor tumshuqdagi teshikni ro‘molcha bilan tozaladi, ammo navbatdagi loviya uning o‘z do‘ppisiga shap etib kelib tushdi. Unga hammaning qarashi juda g‘alati tuyuldi.
U ikkinchi marta tepadagi idishga ko‘proq suv quydi. Xo‘roz avval indamadi, keyin bir yo‘la beshta loviyani otdi. “Voy, bu vaqtni tezlatib yubordi!” dedi Hasan. Hatto yonidagi mis lagan jaranglab ketdi. Nigor suvni darrov eski miqdoriga qaytardi; aks holda kosaning cheti ho‘l bo‘lib, buyumlar zarar ko‘rardi.
Shunda u soat tagidagi tosh lavhada chizilgan rasmlarni ko‘rdi: suv idishdan ingichka nayga, naydan aylanuvchi g‘ildirakka oqardi. G‘ildirak burilganda xo‘rozning qorni ichidagi quticha bitta dona chiqarardi. Nigor rasmga yana egilib, teshiklar sonini ham sanadi. Ammo rasmda loviya emas, dumaloq yog‘och dona tasvirlangan edi.
Nigor yerga sochilgan narsalarni terib ko‘rdi. Loviyalarning orasida uchta yog‘och dona ham bor edi, lekin ular nam va og‘ir edi. “Kim ularni loviya bilan almashtirdi?” deb so‘radi Murod aka. Bu quti faqat ichkaridan ko‘rinardi. Nigor savolga javob izlab, xo‘roz tagidagi kichik eshikchani ochishni so‘radi.
Eshikcha ichida kecha sayldan qolgan loviya qopchasi turardi. Uni shamol surib, yog‘och donalar solinadigan qutiga tirab qo‘ygan ekan. “Loviyalar qutichani tiqib, keyin birdan chiqarib yuboryapti”, dedi Nigor. Shuning uchun xo‘roz tartibli emas, aksa urgandek otayotgan edi. U qopchani ehtiyot bilan oldirdi va donalarni alohida quritishga qo‘ydi.
Murod aka qutini joyiga qo‘ydi, Nigor esa tepadagi suvni belgilangan chiziqqacha to‘ldirdi. Birozdan keyin g‘ildirak sokin aylandi. Xo‘roz “qaq!” dedi-da, kosaga faqat bitta yog‘och dona tashladi. Tomoshabin bolalar qarsak chalib yuborishdi. Hasan sallasini tuzatib, “Demak, xo‘rozning ishtahasi emas, qorni tartibsiz ekan!” dedi.
Saylda Nigor bolalarga suvning g‘ildirakni, g‘ildirak esa qutichani harakatlantirishini ko‘rsatdi. Hech kim endi mis xo‘roz loviya yaxshi ko‘radi, deb o‘ylamadi. Hasan esa kulib, sallasiga tushgan loviyalarni kaptarlarga emas, oshpazning qozoniga topshirdi. Oshpaz buni eshitib, katta qoshiqni ko‘tardi: “Vaqtni emas, sho‘rvani to‘ldirsinlar.”