Zoyaning rangli hisoblari

Fan ko‘rgazmasi boshlanishiga yigirma daqiqa qolganda, Navbahor jamoat markazidagi ulkan rangoli g‘ildiragi qimirlamay qoldi. Zoya uning markaziga mahkamlangan qog‘oz gullarga qarab, “Nega hammasi tayyor turib, charxpalak aylanmayapti?” deb hayron bo‘ldi. Zalning devorlarida zarg‘aldoq, ko‘k va binafsha chiroqlar porlar, bolalar esa ochilishni intiqlik bilan kutishardi.

Ustoz Meera g‘ildirakni faqat teng juftliklar aylantirishini aytgan edi. To‘rt qanotning har biriga oltitadan gul ilinar, qarama-qarshi qanotlardagi sonlar yig‘indisi bir xil bo‘lsa, o‘rtadagi kichik dinamo lampalarni yondirardi. Zoya o‘z sinfining g‘ildiragini birinchi bo‘lib aylantirmoqchi edi.

Ammo bezak tayyorlayotganlar gullarni shoshilib aralashtirib yuborishgan, qiymatlari esa oldidagi nuqtalarda edi: bir, ikki, uch va to‘rt. Boshqa sinflar ham tashqarida navbat kutardi. G‘ildirakning to‘rt qanoti turlicha og‘irlashib, qo‘l bilan itarilganda ham darrov to‘xtardi. Shovqinli zalda vaqt tez o‘tayotgandek tuyulardi.

Zoya qizil gullarni bir qanotga, ko‘klarini boshqasiga terdi. “Ranglar bir xil ko‘rinsa, tartib ham chiroyli bo‘ladi”, dedi u. Lekin qizil qanot sakkiz nuqta, ko‘k qanot o‘n to‘rt nuqta chiqdi. G‘ildirak qiya tortib, karton qirralarini g‘ijimladi.

U ikkinchi safar har qanotga oltitadan gul qo‘ydi. “Adolat uchun soni teng bo‘lsin”, dedi Arjun. Zoya rozi bo‘ldi, ammo oltita gulning o‘zi yetmas ekan: bir tomonda yigirma, qarshisida o‘n olti nuqta bo‘ldi. Dinamo miltillab, yana o‘chdi.

Zoya xafa bo‘lib, gullarni yecha boshladi. Shunda u har bir gulning orqasida yarim naqsh borligini ko‘rdi: egri chiziqning biri ikkinchi guldagi egri chiziq bilan to‘liq doira bo‘lardi. Ustoz Meera avvalroq, “Naqsh ham hisoblashni eslatadi”, degan edi.

Zoya mustaqil qaror qildi: gullarni rangiga ham soniga ham qarab emas, naqshdosh juftlarga ajratadi. U ikki nuqtali gulni to‘rt nuqtali guli bilan, bir nuqtalini uch nuqtali guli bilan topdi. Har juft oltiga teng edi. “Bizga aynan mana shu juftlar kerak!” dedi u.

Arjun gullarni ushlab turdi, Lina esa nuqtalarni sanab bordi. Zoya har qarama-qarshi qanotga uchta oltilik juftni joylashtirdi. Bunda har qanot o‘n sakkiz nuqta bo‘lar, naqshlar markaz atrofida to‘rt butun doira hosil qilardi. Hech kimning guli ortiqcha qolmadi.

“Endi sekin buraylik”, dedi Zoya. To‘rt bola dastani navbat bilan aylantirdi. G‘ildirak avval mayin tebrandi, keyin ravon charx urdi. Dinamo yig‘gan kuch bilan ko‘k, zarg‘aldoq va binafsha lampalar birin-ketin yondi; zalning rangoli naqshi go‘yo raqsga tushdi.

Mehmonlar qarsak chalishganda Zoya eng yorqin chiroqni o‘ziga tegishli deb bilolmadi. U g‘ijimlangan qizil gullarni ham tekislab qo‘ydi va keyingi bolalarga juftliklarni ko‘rsatdi. Kechki ko‘rgazmada hamma aylantirgan g‘ildirak, hisob bilan mehr birga ishlashini hammaning esiga solib turdi.