Javonlardagi jimjitlik

Mahalla kutubxonasida bir tong g‘alati jimjitlik bo‘ldi. Odatda bolalar tez topadigan ertak javonlari aralashib ketgan, javon chetidagi belgilar esa yo‘q edi.

Munira opa kecha deraza ochiq qolganini aytdi. Kechasi esgan shamol qog‘oz belgilarni uchirib ketgan, endi kitoblarni qayerga qo‘yishni hech kim bilmas edi. Tushdan keyin kichik kitobxonlar kelishi kerak edi.

Ziyoda stol ustidagi bo‘sh qog‘oz parchalariga qaradi. Anvar esa bir ertak kitobini ko‘tarib, “Muqova rangiga qarab ajratsak-chi?” dedi.

Ular avval kitoblarni rangiga ko‘ra terishdi. Ammo ko‘k muqovali kitoblarning biri she’r, biri hayvonlar haqidagi hikoya, yana biri topishmoqlar to‘plami edi. Ziyoda: “Rang chiroyli, lekin tartib uchun yetmaydi”, dedi.

Keyin Anvar kitoblarni nomining birinchi harfiga qarab joylashtirdi. Bu ham qulay bo‘lmadi, chunki kichkina bolalar hali harflarni tez topa olmas edi. “Dilnoza ertak izlaydi, harf emas”, dedi Ziyoda.

Munira opa eski hisob daftarini olib keldi. Unda javonlar uchun rasmlar chizilgan edi: lola — ertaklar, yaproq — tabiat kitoblari, qalam — she’rlar, g‘ildirak — ixtirolar haqidagi kitoblar. Lekin daftar chetida bir necha sahifa yirtilib qolgan edi.

Ziyoda kitoblarning oxirgi betiga diqqat bilan qaradi. Har birida shunga o‘xshash kichkina rasmli muhr bor edi. Xira muhrlarni deraza yonidagi yorug‘ joyda ham ajratish mumkin edi.

“Belgilar uchib ketgan bo‘lsa ham, ularning siri kitoblarda qolibdi!” dedi Anvar. Munira opa bolalarga qalin karton va rangli qalamlar berdi.

Uchovlari to‘rtta yangi belgi yasashdi. Ziyoda lolani chizdi, Anvar yaproqning tomirlarini ham unutmay chizdi. Munira opa belgilarni javon chetiga mahkamlab qo‘ydi.

So‘ng Ziyoda bilan Anvar kitoblarni muhriga qarab joy-joyiga terishdi. Oxirgi kitob ham o‘rniga tushganda, kutubxona yana tartibli ko‘rindi.

Tushga borib bolalar kela boshladi. Bir bola lola belgisi turgan javondan ertak oldi, Dilnoza esa qalam belgisi yonidan she’r topdi. Munira opa yangi belgilar tagiga kichkina qoida yozdi: “O‘qigan kitobingni o‘z javoniga qaytar.”