Zumrad gumbazdagi ritm

Puerto Verda osmoni binafsha tusga kirgan oqshomda, tropik tadqiqot bog‘ining shisha gumbazi ichidan kutilmaganda yashil uchqunlar uchdi. O‘n yoshli Leya ularni ko‘rib, nega yarim tunda ochiladigan likopcha bargli tok hali ham gul bermayotganini o‘yladi. Yashil uchqunlar gul g‘unchasining atrofida mayin aylanishardi.

Bugun bog‘da Ranglar Karnavali boshlanishi, Leya esa bolalar ansamblining kichik nog‘orasini chalishi kerak edi. Ammo tokning bitta guli changlanmasa, tadqiqotchilar uning urug‘ini saqlay olmas, bog‘ga har kecha keladigan meva yarasalari ham sevimli nektaridan ayrilib qolardi. Bu gul ertalabgacha faqat bir marta, xolos, ochardi.

Botanik Alma opa likopchaga o‘xshash barglarni ko‘rsatdi. “Bu barglar yarasaning chiqargan mayda chinqirig‘ini qaytaradi”, dedi u. “Yarasa aks-sadoni eshitib, gulni topadi.” Barglarning yuzini esa karnaval uchun osilgan yaltiroq tasmalarning cheti yopib qolgan edi. Shamolda ularga nam rangli qog‘ozlar ham ilinib qolardi.

Leya avval nog‘oralarni mutlaqo to‘xtatdi va bolalarni favvora yonida kutishga ko‘ndirdi. “Qancha jim bo‘lsak, yarasa shuncha tez topadi”, dedi u. Besh daqiqa o‘tdi; qop-qora qanot deraza yonidan aylana chizdi, ammo u tokka hech ham qo‘nmadi. Gumbazdagi issiq havo ham sekin og‘irlashdi.

Miro cho‘ntagidan ko‘k chiroqchani chiqarib, “Balki unga nur kerakdir?” dedi. Leya uni tok tomon qaratdi. Yarasa yana kelib, chiroq ro‘parasida keskin burildi. Issiq nur ostida gulning mayda nektar tomchilari ham tez quriy boshladi. Leya buni sezdi. Miro xavotir bilan nog‘orasining chetini siladi.

Shunda nog‘orachi Toma sinov uchun kaftini mis likopchaga urdi. Tok tomondan yumshoq “tup” qaytdi. Leya barglarda tasmalar tagida mayda yomg‘ir tomchilari bilan yopishgan rangli qog‘oz parchalarini ham ko‘rdi. Ular aks-sadoni yutib yuborayotgan edi, shekilli. Ularning ustiga nam barg hidi ham o‘tirgan edi.

U bu gal o‘zi qaror qildi. “Chiroqlar o‘chsin, lekin karnaval to‘xtamasin”, dedi Leya. “Har to‘rt zarbadan keyin to‘rt nafas tanaffus qilamiz. Toma, sen ritmni ushlab tur.” Bolalar qog‘ozlarni ehtiyotlab terib, tasmalarning chetini barglardan juda sekin bo‘shatishdi. Hech kim tokning nozik poyasiga ataylab tegmadi.

Nog‘ora to‘rt marta yurakdek urildi, so‘ng bog‘da nafasdek bo‘shliq paydo bo‘ldi. Ana shu tanaffusda yarasa chinqirdi; likopcha barglar uning signalini tiniq qaytardi. U egilib kelib, guldan ichdi va peshonasiga oltin chang yopishdi. Keyin u ikkinchi gulga uchdi. Leya uning qanotida qizil chiziqni ko‘rdi.

Alma opa xursand bo‘lib, “Sizlar shovqinni emas, uning orasidagi joyni ham musiqaga aylantirdingiz”, dedi. Leya nog‘orasini ko‘ksiga bosdi. Karnaval davom etdi: zarbalar, tanaffuslar va yarasalar parvozi gumbaz ichida bir-biriga xalal bermaydigan uyg‘un rangli qo‘shiq bo‘lib qoldi. U endi jasorat baqirish emasligini yaxshi tushundi.