Qizilqumning chetidagi Orbita uyida Lobar kuzatuv oynasiga qaraganida, gumbaz qimirlamay qoldi. Shu kecha Zarrin kometa ufqdan atigi sakkiz daqiqa ko‘rinardi. Lobar uning ranglarini yozib olib, ertaga keladigan bolalar muzeyi mehmonlariga kometa muzida nimalar borligini ko‘rsatmoqchi edi. Uning yuragi sahro shamolidek tez urardi.
Nazoratchi Sodiq aka ekrandagi qizil chiziqqa tikildi. “Aylantirgich uchinchi rolikda tiqilibdi”, dedi u. “Kuch bilan burasak, oynaga zarar yetadi.” Lobar bosh irg‘adi. “Demak, kometani quvlamaymiz. Uni qaysi joyda kutish mumkinligini topaman”, dedi u. Uning daftarida kometaning kechagi o‘lchovlari va vaqt jadvali turardi.
U avval kompyuterdagi eski ko‘rsatmalarni qayta yukladi. Gumbaz bir barmoqcha siljidi, keyin yana to‘xtadi; ekranda yulduzlar o‘rniga bo‘sh devor chiqdi. “Dastur gumbazni sog‘lom deb o‘ylayapti”, dedi Sodiq aka. Ammo mashina g‘ildirak ostidagi og‘riqni sezmas edi. Lobar qayta-qayta tugmani bosish foyda bermasligini tushundi.
Keyin u tashqi maydonchadagi katta qo‘l g‘ildiragini Sodiq aka bilan ehtiyotlab aylantirdi. G‘ildirak g‘ichirladi, ammo gumbaz joyidan qo‘zg‘almadi. “Bas qilamiz”, dedi Lobar, kaftlari achishib. “Bir kuzatuv uchun markazni sindirish mas‘uliyat emas.” Qo‘l g‘ildiragi uni tinglamasdi. U shamoldan himoya panjarasini yopib, pastga egildi.
Roliklar izini ko‘zdan kechirarkan, Lobar uchinchi izda yaltiroq mayda toshni ko‘rdi. Tosh yonida qum uyumi emas, ingichka yarim doira tirnalish bor edi. Demak, rolik aylangan, lekin tosh uni qiyshiq bosib qo‘ygan. Uni hozir chiqarish uchun butun gumbazni ko‘tarish kerak edi.
Lobar gumbaz ochilgan tor tirqishdan osmonga qaradi. U hozir g‘arbga qadalgan edi, kometa esa hisob jadvaliga ko‘ra aynan shu bo‘lakdan kesib o‘tardi. Faqat spektrografning ingichka qabul yorig‘i kometa chizig‘iga tik turishi lozim edi. Katta teleskop qimirlamasa ham, osmon qimirlar edi. Buni ichkaridan burish mumkin.
“Kometani kutamiz”, dedi u. Lobar eski yulduz xaritasi va aylana o‘lchagich yordamida kometaning o‘tish burchagini belgiladi. Sodiq aka vaqt hisobini tekshirdi, Lobar esa yoriqni qirq uch darajaga burdi. U kameraga juda uzun emas, ketma-ket qisqa suratlar olishni buyurdi.
Birinchi suratlarda faqat changli osmon ko‘rindi. Lobar shoshib rejani o‘zgartirmadi. Buni uning oldingi hisoblari aytib turgandi. Kometa jadvaldagi vaqtga ikki nafas kechikib chiqdi. So‘ng ekranda ingichka kumush yoy paydo bo‘ldi va uning ichida yashil hamda ko‘kimtir chiziqlar jilvalandi. “Ushladik!” dedi Sodiq aka.
Keyingi kuni Lobar muzey ekranida kometaning rangli tasvirini ko‘rsatdi. U bolalarga toshni keyin mutaxassislar olib tashlaganini, rolik atrofiga qum tutgich qo‘yilganini aytdi. “Ilm faqat javob topish emas”, dedi u. “Asbobni asrab, savolni to‘g‘ri kutishni ham bilish kerak.” Shunda hamma suratga emas, osmonning o‘ziga qaradi.