Qirqinchi bahor kuni Qorachin tog‘ining tepasidagi quyosh minorasi birdan yashil rangga kirdi. Bu rang minora ichidagi havo urug‘lari pastdagi quruq jarlikka sochilishini bildirardi. O‘n yoshli Mubin shamol kuzatuvchilari jamoasining eng kichik shogirdi bo‘lib, urug‘larni archazor tomon xavfsiz uchirishni istardi. Minora navbatdagi ekin mavsumini boshlab berishi kerak edi.
Minoraning to‘rt shaffof qanoti quyosh nuriga qarab burilsa, ichkaridagi yengil kapsulalar baland havo oqimiga qo‘shilardi. Ammo bugun shimoliy qanot qimirlamas, ustidagi mitti nur nuqtalari oqarib qolgan edi. Ustoz Sadoq safarda edi, faqat Mubin bilan tengquri Zilola navbatchilik qilardi. Pastda esa qizigan toshlar havoni titratardi.
— Avval qo‘l g‘ildiragini buraylik, — dedi Zilola. Mubin ehtiyot belbog‘ini taqib, g‘ildirakni aylantirdi. Qanot bir qarich siljidi-yu, yana qotib qoldi; ichkaridan kapsulalar shildirab eshitildi. G‘ildirakni kuch bilan tortish esa ingichka tishlarni egib qo‘yishi mumkin edi. Mubin tishlarning ingichka jarangini eshitib, darhol to‘xtadi.
Mubin maydalab qolgan muz bo‘laklarini ko‘rdi va qanot muzlagan deb o‘yladi. Ular termosdagi iliq suvni chetlariga tomizishdi. Muz eridi, biroq oqarib turgan nuqtalar yanada loyqalashdi, qanot esa joyidan qo‘zg‘almadi. — Demak, sovuqqina muz sabab emas ekan, — dedi Mubin xijolat bilan. Ular vaqt behuda ketayotganidan xavotirlandilar.
Zilola havoga ko‘tarilgan sariq kapalaklarga ishora qildi. Ular qanot chetidagi ko‘kimtir yostiqchalarga qo‘nib, yana uchib ketar edi. Mubin lupa bilan qarasa, oqarib ketgan nuqtalarni mayin chang emas, yorug‘likda oqaradigan mayda tog‘ lishayniklari qoplaganini bildi. Lishayniklar namlikda yig‘ilardi. Kapalaklar faqat quyoshga qaragan tomonga qo‘nardi.
Minora daftarida eski qoida bor edi: “Nur ko‘zlari ochilishi uchun qanotni emas, uning nafasini uyg‘oting.” Mubin bu gapni avval topishmoq deb bilardi. Qanot tagidagi ko‘k tirqishlardan sovuq havo kelayotganini sezib, ularni darhol tekshirishga qaror qildi. Bu tirqishlar minora ichidagi issiqlikni boshqarardi.
Tirqishlar orasiga shamol olib kelgan quruq ignabarglar tiqilib qolgan ekan. Mubin ularni tayoqcha bilan tortib oldi, lekin qanot baribir qimirlamadi. Shunda u shoshmaslikka qaror qildi. — Tirqishlar havoni ichkariga emas, tashqariga chiqarayotgandir, — dedi u mulohaza bilan. Ignabarglar orasida mayda shisha tolalar ham ko‘rindi.
U daftar chizmasini esladi: quyosh qizdirgan havo ko‘k tirqishdan chiqsa, lishayniklar qurib yig‘ilar, nur ko‘zlari ravshanlashardi. Mubin Ziloladan yaltiroq adyolni ushlab turishni so‘radi. Ikkalasi quyosh nurini qanot ostiga qaytardilar; issiq havo asta tirqishlar tomon ko‘tarildi. Adyol kechagi sovuq kecha uchun olib chiqilgan edi.
Ko‘kimtir yostiqchalar qisqardi, nuqtalar yaltiradi va shimoliy qanot muloyim burildi. Kapsulalar quruq jarlikdan emas, archazor uzra uchib chiqdi. Zilola kuldi: — Sen qanotni itarmading, uning nafasini tushunding. Mubin daftar chetiga yangi qoida yozdi: avval nima to‘xtaganini emas, nima ishlashi kerakligini so‘ra. Bir necha kunda u yerda yangi archalar unardi.