Salqin rayhonlar kuni

Yalpizzor hayvonlar mamlakatida asalari Moyi eng katta savolga duch keldi: nega Ko‘ksoy chetidagi rayhon gullari ayni kunduzda yopilib qolardi? U kechgacha yetarli nektar topib, uyadagi yangi lichinkalarga oziq olib borishni maqsad qilgan edi. Bugun havo juda issiq edi.

Qanotlari yaltiragan Moyi rayhonlar ustiga qo‘ndi. Barglar salqin, gullar esa mahkam yig‘ilgan edi. “Balki ular chanqab qolgandir”, dedi u. Moyi soy bo‘yidan tumshug‘iga tomchilar ilib kelib, ildiz atrofiga ehtiyotkorlik bilan tomizdi. Ammo hatto birortasi ham ochilmadi.

Shunda kapalak Oqpar qayrilib keldi. “Gulni suv bilan emas, qanot bilan yelpib ochsang-chi?” dedi u kulib. Moyi bu fikrni sinab ko‘rdi: gul yonida tez-tez uchdi. Lekin issiq shamol barglarni yanada bukdi; hech qaysi gul ichida nektar uning oldida sira ko‘rinmadi.

Moyi xafa bo‘lmadi, ammo vaqt kamayardi. U tosh ustida qizib yotgan kaltakesak Qoraquloqqa qaradi. Kaltakesak ertalab hasharot tutgan, kunduz esa yoriqqa kirib olgan edi. “Issiqda men ham uzoq vaqt kam harakat qilaman, tanam qizib ketmasligi uchun”, dedi Qoraquloq.

Bu gap Moyiga ertalabki manzarani eslatdi. Quyosh past paytda rayhonlar ochiq, ariqlar nam, havosi mayin edi. Peshinda esa toshlar qizib, gullar yig‘ilardi. Demak, rayhonlar suv yetmagani uchun emas, issiqdan o‘zini asrash uchun yopilayotgandek tuyuldi. Bu hol Moyiga ravshan edi.

U mustaqil qaror qildi: qolgan vaqtni gullarni ochishga sarflamaydi. Avval qayerda va qachon rayhon ochilishini tekshiradi. Moyi ertalabdan beri daraxt soyasidagi uch tupni, ochiqdagi uch tupni kuzatib, gul yaproqlariga chang donachalari qo‘nganini ham alohida diqqat bilan sanadi.

Soyadagi gullar hali yarim ochiq, ularning ichida oz bo‘lsa ham nektar bor edi. Ochiqdagi gullar esa butunlay berk edi. “Demak, salqin joydagi rayhonlar bizni kutmoqda”, dedi Moyi. Oqpar bosh irg‘ab, “Men boshqa asalarilarni chaqiraman”, dedi va shu zahoti tezda yordamga uchdi.

Ammo uyaga qaytish uchun nektar oz edi; bitta asalari ko‘p marta qatnasa, lichinkalar kechikib ovqatsiz qolardi. Moyi asalarilarni ochiq rayhonga yubormadi. U shu zahoti har biriga soyadagi gullardan oz-ozdan olib, yaqin uyaga tez qaytishni taklif etdi, xolos.

Bir necha parvozdan keyin uyadagi kataklar xushbo‘y nektar bilan to‘la boshladi. Eng muhimi, asalarilar rayhonning ichiga zo‘rlab kirmadi va yaproqlarini uzmadi. Kechga yaqin havo salqinlashgach, ochiqdagi gullar ham asta-sekin yana ochildi, buni hamma quvonch bilan ko‘rdi.

Qoraquloq yoriqdan chiqib, “Sen gullarni tuzatmabsan, ularni tushunibsan”, dedi. Moyi uyasi tomon ucharkan, ertaga juda erta uchishni rejaladi. U issiq kunlarda rayhonlar yopilishi suvni va mayin changdonlarini asrashini endi bilardi; bu unga har gal yangi reja berardi.